EĞİTİM YÖNETİMİ

Eğitim yapılacak alan ve konuların belirlenmesi, eğitim programlarının geliştirilmesi, eğitim planının hazırlanması, çalışanların eğitim ihtiyaçlarının saptanması ve eğitim alacak olanların seçilmesi, eğitimlerin politika, plan ve programlar dahilinde icra edilmesi eğitim yönetiminin konusunu oluşturur.

Çalışanların organizasyona katkılarının artırılması, niteliklerinin geliştirilmesi ile mümkündür. Eğitim; bireylerin, bilgi, beceri ve davranışlarında kalıcı değişiklikler meydana getirme süreci olduğuna göre çalışanların niteliklerinin geliştirilmesinin yegane yolu eğitimdir. Ancak eğitim sağladığı birçok faydasına karşılık pahalı bir süreç olup, eğitime ayrılacak kaynaklardan azami verim sağlanması, iyi bir eğitim yönetimi ile mümkündür. 

Eğitimden beklenen ve beklenmeyen bir takım sonuçlar vardır. Beklenen sonuçlar şunlardır (1) : 

  • Nicelik ve nitelik yönünden örgüt standartlarına uygun bir üretimin gerçekleşmesi,
  • Sürekli iyileştirme çabası,
  • Kalite düşüncesinde sınırsızlık,
  • Hatalı üretim ve hizmeti azaltma,
  • İş yöntemlerini geliştirme,
  • Çalışanın iş gücü devrini en aza indirme,
  • İşbirliği ve koordinasyonu kolaylaştırma,
  • Fazla mesai giderlerini azaltma,
  • Bakım ve onarım giderlerinde tasarruf,
  • İş kazalarında azalma,
  • Moral üzerinde olumlu etkiler,
  • Kısa sürede ortama uyum sağlama.

Eğitimden beklenmeyenler ise şunlardır (2) :

  • Eğitim her derde çare değildir,
  • Eğitim örgütsel boşluklardan doğan problemler için çözüm değildir,
  • Eğitim unutmaya engel değildir,
  • Eğitim kötü bir eleman seçme ve işe yerleştirme sisteminin sakıncalarını ortadan kaldırmaz,
  • Eğitim yeni kapasite yaratmaz, var olanı geliştirir,
  • Eğitim yönetim süreci ile birlikte düşünülmelidir,
  • Eğitim bireysel, toplumsal ve ekonomik olarak işlev görür.

Toplam kalite ve üretimde yeni bir organizasyonun başarısı, çalışanın daha iyi bir haberleşme imkanına, daha çok sorumluluk, motivasyon ve eğitilmiş olmasına bağlıdıdır. Böylece eğitim ve iş zenginleştirme temeli üzerine kurulan yeni bir sosyal organizasyonun doğması mümkün olacaktır (3). Dolayısıyla eğitim, organizasyonun toplam kalite yönetimindeki en önemli unsurlardan biridir.

Eğitimin bir yandan pahalı bir süreç olması, diğer yandan şirkete ekonomik katkılarının doğrudan ölçülememesi, eğitime uygulamada genellikle sadece bir masraf merkezi olarak bakılmasına neden olmaktadır. Bu sorun, eğitimin doğasından kaynaklanmaktadır. Eğitimin çıktısı, daha bilgili, daha becerikli, hedeflenen davranışları sergileyen, kısaca daha nitelikli personeldir. Eğitimin şirkete katkısı, işte bu nitelikli personelin çalışmasındaki verim artışı ile görülebilecektir. Verim artışına neden olabilecek pek çok faktör olduğundan, eğitimin verim artışındaki payının doğrudan ölçülmesi de oldukça zordur.

Bununla birlikte şirketler, giderek insan kaynaklarını geliştirmeye daha çok önem vermekte ve bunun sonucu olarak eğitim ön plana çıkmaktadır. Katkıları doğrudan ölçülemese de, eğitime ayrılan kaynakların rasyonel ve etkin bir biçimde kullanılması mümkündür. Eğitim yönetimi ilkeleri de zaten bu amaca hizmet etmek için geliştirilmiştir.

Eğitim İhtiyaçları ve Seçim :

Şirketin çalışanlarının hangi alanlarda eğitime ihtiyacı olduğunun ve bu alanlarda hangi çalışanların eğitime ihtiyacı olduğunun belirlenmesidir. Bu belirleme, kariyer yönetimi ve performans değerlemesinin sonuçlarına göre yapılmalıdır.

Eğitim pahalı bir araç olduğundan, yerinde kullanılmalıdır. Yani, eğitim verilecek alanlar, eğitime katılması gerekenler; eğitimin yeri, zamanı ve biçimi doğru bir şekilde tesbit edilmelidir. Eğitimin genel amacı çalışanların niteliklerini geliştirmek ise de, bu gelişigüzel bir şekilde yapılamaz. Eğitim, ihtiyacı olan kişilere ihtiyaç duyulan alanlarda yaptırılırsa verim sağlanabilir. Bunun için de, eğitimin, kariyer planlarında öngörülen alanlarda (dolayısıyla görev niteliklerine uygun) olması ve performans değerlemesi sonucu o alanda eğitim görmesine ihtiyaç duyulan çalışana verilmesi gerekmektedir.

Eğitim Programları :

Eğitim verilecek alanlar saptandıktan sonra, eğitim programları ile;

  • Eğitimin amacı ve eğitim hedefleri,
  • Eğitime katılacaklarda aranan nitelikler,
  • Eğitim yeri, süresi ve kullanılacak eğitim malzemeleri,
  • Eğitimde verilecek her bir dersin; amacı,hedefleri, ders saati sayısı, konular ve ders işleme planı,
  • Ölçme ve değerlendirme ilkeleri ve sistemi,

belirlenir.

Çalışanlara verilecek eğitimler farklı kaynaklardan sağlanabilir. Şirket bazı alanlarda hizmetiçi eğitim uygulayabilir. Bazı eğitimler holding bünyesinde verilebilir. Yurt içi veya yurtdışı özel eğitim firmalarından yararlanılabileceği gibi, üniversite proğramları da dikkate alınabilir.

Şirket dışında verilen eğitimlerin eğitim proğramları, genellikle şirketin müdahalesi olmaksızın, eğitimi veren kuruluş tarafından belirlenir. Bir eğitimin şirket ihtiyaçlarını ne derecede karşılayabileceği, ancak eğitim programının incelenmesi suretiyle anlaşılabilir. Şirket içinde verilecek eğitimler, teorik, uygulamalı ve işbaşında olabilir. Hangi şeklide verilirse verilsin, her eğitim önceden hazırlanmış eğitim proğramı çerçevesinde verilmelidir.

Eğitimler hangi kaynaktan sağlanırsa sağlansın, şirketin sunduğu tüm eğitim olanakları,

  • Eğitimin adı, yeri, süresi, amacı,
  • Eğitimi veren kuruluş,
  • Eğitimin kapsamı (dersler ve konular özet olarak),
  • Eğitime katılacaklarda aranan nitelikler, başvuru ve seçim şekli,

konularını içerecek şekilde tanıtan bir eğitim kataloğu içinde yer almalıdır.

Şirket tarafından verilmesi genel kabul görmüş eğitimler ; oryantasyon (işe alıştırma), yönetici adayı (management traniee) yetiştirme ve staj eğitimleridir. Şirketlerin en azından bu üç konuda eğitim proğramları hazırlaması gerekir. Ayrıca duruma göre bilgisayar paket proğramları, çeşitli yönetim becerileri (performans değerleme, görüşme teknikleri vb.) gibi alanlarda eğitimler verilebilir.

Eğitimin Yönetilmesi ve Sonuçlar :

Bir takvim yılı içinde çalışanlara sağlanması öngörülen eğitimlerin ; kontenjan, tarih ve yerlerinin belirlenmesi sonucu eğitim planı oluşur. Yıl içerisinde önceden öngörülmemiş ihtiyaçlar ortaya çıktığında plan revize edilir. Eğitimler eğitim planına ve proğramlarına uygun olarak icra edilir ve sonuçlar değerlendirilir.

Eğitim planının, eğitim kataloğundaki tüm eğitimleri içermesi gerekmez. Eğitim kataloğu, şirket tarafından sağlanan tüm eğitimlerin envanteridir. Eğitim planında ise bir eğitim, ihtiyaca göre yılda birden çok kez verilebileceği gibi hiç verilmeyebilir de. Buna göre eğitim planı, katalogda belirtilen eğitimlerin eylem planı olarak değerlendirilebilir. Kuşkusuz bu plan esnek olmalı, ancak bu esneklik plan yapılmasının anlamını değiştirecek tarzda geniş olmamalıdır.

Eğitim sonucunda değerlendirmenin ne tarzda yapılacağı ve nerelerde kullanılacağı da önceden belirli olmalıdır. Ölçme ve değerlendirme, eğitime katılan bazında eğitim faaliyetinin bir parçası olarak yapılabileceği gibi (eğitilen başarımı), eğitilenlerin eğitim sonrasında işlerindeki performans değişikliğine göre eğitim hedeflerine ulaşılıp ulaşılmadığının değerlendirilmesi (eğitimin başarısı) şeklinde de yapılabilir.

DİPNOTLAR :

(1) Tahsin Birgen, İnsan Kaynaklarının Geliştirilmesi : Eğitim, Önce Kalite Dergisi, Kalder yayını, Yıl:2 sayı:8, Temmuz 1994, s.28.'den aktaran Haldun Ersen, Toplam Kalite ve İnsan Kaynakları Yönetimi İlişkisi, 2.B., Sim Matbaacılık, İstanbul, 1997, s.119.

(2) Birgen, a.g.e., s.120.

(3) İsmail Efil, Yönetimde Kalite Çemberleri ve Uygulama Örnekleri, Uludağ Üniversitesi, Bursa, 1996, s.27.

KROKİ

  

İLETİŞİM

Şemsettin Günaltay cad. No:87 / 11 Suadiye/İSTANBUL 

  • Tel: 0216 380 02 97
  • Email: Bu e-Posta adresi istenmeyen posta engelleyicileri tarafından korunuyor. Görüntülemek için JavaScript etkinleştirilmelidir.
  • Web: www.mcozden.com